Welk hout heb je nodig?
Houtsoorten, klassen en afkortingen in gewone taal, en een rekenhulp voor de overspanning van een balk.
HoutsoortenKlassen en afkortingenMatenOverspanning berekenen
Houtsoorten
De duurzaamheidsklasse zegt hoe lang onbehandeld kernhout buiten meegaat: klasse 1 meer dan 25 jaar, klasse 2 15 tot 25 jaar, klasse 3 10 tot 15 jaar, klasse 4 5 tot 10 jaar en klasse 5 minder dan 5 jaar. Dat geldt voor hout dat nat blijft of de grond raakt; goed geventileerd en uit de grond gaat het langer mee.
| Houtsoort | Duurzaamheid | Goed voor | Let op | |
|---|---|---|---|---|
| Vuren | Klasse 4 | Regelwerk, balklagen, binnenwanden, dakbeschot. Het standaard bouwhout. | Buiten alleen geïmpregneerd of geschilderd. | Prijzen |
| Grenen | Klasse 3 tot 4 | Kozijnen, meubels, vloerdelen, geïmpregneerd tuinhout. | Meer kwasten en hars dan vuren; neemt impregneermiddel goed op. | Prijzen |
| Douglas | Klasse 3 tot 4 | Overkappingen, schuren, gevelbekleding, schuttingen. | Vergrijst buiten; kan scheuren en harsen. Vaak vers gezaagd verkocht en krimpt dan nog. | Prijzen |
| Lariks | Klasse 3 tot 4 | Gevelbekleding, buitenconstructies, vlonders. | Hard en harsrijk; voorboren bij schroeven aan het eind. | Prijzen |
| Eiken | Klasse 2 | Balken en gebinten in het zicht, meubels, vloeren, dorpels. | Looizuur: gebruik rvs-schroeven, anders krijg je zwarte vlekken. Vers eiken werkt sterk. | Prijzen |
| Azobé | Klasse 1 tot 2 | Palen in de grond, beschoeiing, bruggen, steigers. | Zeer zwaar en hard; altijd voorboren. Vraag naar FSC. | Prijzen |
| Bankirai | Klasse 2 | Vlonders, terrasplanken, tuinpalen. | Kan bloeden (bruine vlekken op tegels) en trekt soms krom. | Prijzen |
| Meranti | Klasse 3 (donkerrood) | Kozijnen, deuren, glaslatten. | Kwaliteit verschilt sterk per partij; moet geschilderd worden. | Prijzen |
| Red cedar | Klasse 2 tot 3 | Gevelbekleding, dakoverstekken. | Zacht, deukt snel. Gebruik rvs-bevestiging. | Prijzen |
| Thermisch gemodificeerd | Klasse 1 tot 2 | Gevels en vlonders, als alternatief voor hardhout. | Brosser en minder sterk dan onbehandeld hout; niet voor dragende delen. | Prijzen |
| Steigerhout | Klasse 4 (vuren) | Meubels, wandbekleding, tuintafels. | Ruw en vaak nat bij levering; krimpt en trekt bij het drogen. | Prijzen |
Klassen en afkortingen
- C18, C24
- Sterkteklasse van naaldhout. Het getal is de buigsterkte in N/mm². C18 is gewoon bouwhout, C24 is sterker en stijver en haalt bij dezelfde maat een grotere overspanning. Voor dragende delen heb je hout nodig dat op sterkte is gesorteerd, met CE-markering.
- D30, D70
- Hetzelfde voor loofhout. Eiken is meestal D30, azobé D70.
- GL24h, GL28
- Gelamineerd hout: lamellen die op elkaar zijn gelijmd. Rechter en stabieler dan massief hout en leverbaar in grote lengtes en hoogtes.
- Klasse A, B, C
- Hoe het hout eruitziet, niet hoe sterk het is. A heeft weinig en kleine kwasten, C mag grotere kwasten, scheurtjes en verkleuring hebben. Voor zichtwerk neem je A of B.
- KD
- Kiln dried: in een droogkamer gedroogd tot ongeveer 18% vocht. Krimpt en trekt daarna weinig meer. Voor binnenwerk wil je gedroogd hout.
- Vers of AD
- Vers gezaagd of aan de lucht gedroogd. Goedkoper, maar het krimpt nog in dikte en breedte. Houd daar rekening mee bij douglas en eiken.
- Geschaafd, fijnbezaagd, ruw
- Geschaafd is glad en maatvast, met afgeronde hoeken. Fijnbezaagd heeft een licht ruw oppervlak en houdt verf en beits goed vast. Ruw komt direct van de zaag.
- Geïmpregneerd
- Onder druk behandeld tegen schimmel en rot, meestal groen of bruin. Nodig voor vuren en grenen buiten. Zaagkanten opnieuw behandelen.
- Gevingerlast
- Korte stukken die met een vingerverbinding in de lengte zijn gelijmd. Recht en vrij van grote kwasten; de lasnaden blijven zichtbaar als je niet dekkend schildert.
- SLS
- Scandinavian Lumber Standard: geschaafd vuren met afgeronde hoeken, vooral 38 × 89, 38 × 120 en 38 × 140 mm. Veel gebruikt voor houtskeletbouw en voorzetwanden.
- FSC en PEFC
- Keurmerken voor hout uit verantwoord beheerd bos. Ze zeggen niets over sterkte of uiterlijk.
- Gebruiksklasse 1 tot 5
- Waar het hout komt: 1 is droog binnen, 2 is overdekt, 3 is buiten zonder grondcontact, 4 is in de grond of in zoet water, 5 is in zeewater.
Maten: wat je bestelt en wat je krijgt
Winkels noemen dezelfde balk verschillend. De ene noemt de maat vóór het schaven (bijvoorbeeld 50 × 75 mm), de andere de maat erna (44 × 69 of 45 × 70 mm). In de prijsvergelijker zetten wij die bij elkaar onder de werkelijke maat.
| Handelsmaat (ruw) | Geschaafd, ongeveer | Waar je het voor gebruikt |
|---|---|---|
| 22 × 50 mm | 18 × 44 mm | Tengels, rachels, latwerk |
| 50 × 50 mm | 44 × 44 mm | Licht regelwerk, frames |
| 50 × 75 mm | 44 × 69 of 45 × 70 mm | Voorzetwanden, binnenwanden |
| 50 × 100 mm | 44 × 94 of 45 × 95 mm | Scheidingswanden, lichte balklaag |
| 50 × 150 mm | 44 × 144 of 45 × 145 mm | Balklaag, dakliggers |
| 75 × 200 mm | 70 × 195 of 71 × 196 mm | Vloerbalken, gordingen |
Lengtes lopen meestal per 30 cm op: 210, 240, 270, 300, 330, 360 cm en verder. Met het zaagplan zie je welke lengtes je het best kunt kopen.
Welke balk haalt welke overspanning?
Een indicatie voor een balk op twee steunpunten met een gelijkmatig verdeelde belasting.
Gangbare maten bij dezelfde keuzes
Dit is een indicatie, geen constructieberekening. De rekenhulp kijkt naar buigsterkte en doorbuiging volgens een vereenvoudigde Eurocode 5. Hij rekent niet met puntlasten (een bad, een wand, een trapgat), oplegging, trillingen, verbindingen, sneeuwophoping of water op het dak. Laat dragende constructies narekenen door een constructeur; voor veel verbouwingen is dat ook verplicht bij de vergunning.